“We moeten onze nieuwe positionering beter communiceren naar onze doelgroepen.”
Door Peter Knoers 16 november 2009
Onlangs werden we weer verblijd door een paar onderzoekjes, waarin mensen aangaven aan welk taalgebruik ze zich ergerden. Volgens het jaarlijkse Vaagtaal onderzoek naar irritant management jargon storen mensen zich vooral aan “Je ding doen”, “Een stukje…” en “Pro- actief”. Ook “Out of the box”, “Zeg maar” en “Dichtbij jezelf blijven” scoorden veel punten. Het is ook om van te griezelen.
Minstens zo vermakelijk was de Lulkoekbingo, die Bert Overbeek onlangs publiceerde op Jongebazen.nl. Samen met zijn lezers bouwde hij een lijst van de 30 meest onuitstaanbare uitdrukkingen uit management land. Koploper was “Bila”, gevolgd door “Professioneel” en “Tools”. “Sparren”, “Levelen” en “Inregelen” kwamen ook dicht bij de top. Herkenbaar.
Er wordt heel wat afgekletst in managementland. Ook het communicatievak bleef niet buiten schot in de lijstjes. En terecht. In de Vaagtal top 10 vonden we “Doorcommuniceren”. Ook bij Overbeek een hoge score voor “Iets communiceren”.
Wat zegt dit ons? Volgens mij twee dingen.
Ten eerste dat ‘communicatie’ een containerbegrip is geworden. Je gebruikt het te pas en te onpas. Alles past erin. Alles is ‘communicatie’…. Als je het niet meer weet, ligt het aan de communicatie. Als burgers het kabinetsbeleid niet volgen. Als mensen zich niet willen laten inenten tegen baarmoederhalskanker of Mexicaanse griep. Als het vertrouwen in een bank wegvalt. Als de sociale cohesie in een buurt onder druk staat. En ga zo maar door. Let maar eens op, hoe vaak “de communicatie” het gedaan heeft.
Een tweede punt is dat slechts weinigen, ook onder mijn communicatievakgenoten, weten wat communiceren eigenlijk betekent. Het duidelijkste bewijs daarvoor vormt het volkomen foute gebruik van het werkwoord “communiceren”.
Communiceren is een zogenaamd onovergankelijk werkwoord. Even opfrissen: onovergankelijke werkwoorden hebben geen object. Hij glimt. De hond blaft. Werkwoorden zonder lijdend voorwerp dus. Je kunt niet “iets glimmen” of “iets blaffen”.
Communiceren is ook zo’n werkwoord. Je kunt niet “iets communiceren”. Je kunt alleen met iemand over iets communiceren. Dat is meer dan een opmerking van een taalpurist. Het raakt de kern van de zaak. Voor communiceren heb je altijd minstens twee mensen nodig. De meeste mensen die het over communiceren hebben, bedoelen eigenlijk zenden. Dat kun je namelijk wel met een object, een lijdend voorwerp. Je kunt een boodschap zenden. Je kunt niet een boodschap communiceren.
In ons vakgebied zijn er steeds meer ‘communicatiebureaus’ en ‘communicatiespecialisten’. Ik denk dat meer dan 80% daarvan zich helemaal niet met communiceren bezighoudt maar met allerlei vormen van zenden. Soms in een mooi interactief jasje. Maar zenden blijft het. Waarom heten reclamebureaus niet weer gewoon reclamebureaus? Is dat niet sjiek of zo? Waarom mag promotie niet gewoon promotie zijn? Laten we in elk geval ophouden overal het label ‘communicatie’ op te plakken. Er klopt geen hout van en het schaadt dit woord, dat langzaam aan totale uitholling te gronde gaat in managementgebrabbel.
+w(453))